Trang Chủ‎ > ‎Sóng Luận‎ > ‎

Đọc bài thơ ĐI THI CÙNG CON của NGUYỄN GIÚP

 

 

ĐI THI CÙNG CON

     Nguyễn Giúp

 

 

Xong mùa cha đưa con lên phố

Thênh thang với mùa thi Trường con đầu xanh

Trường cha đầu bạcNhững đường viền không giới hạn

Mọc ra cánh đồng bằng sự cắt tỉa hút mắt

Xoè bàn tay đủ năm đủ mười mà khô queo khô quắt

Không quen ngón chân bị nhốt

Cha rất đau với con đường này

Cha dắt con đi đường đời

Con dắt cha đi đường phố

Buộc chặt rồi nhưng vẫn cứ sợ gian manh

Bước nguệch ngoạc vẽ chân dung đôi bóng

Một già một trẻ một nơi sinh

Sự cần mẫn nắng mưa có làm nên quê xứ

Mà sao cha lại thấy nhớ nhà

Thèm cái rựa chặt đứt sợi dây

Thèm cái bừa thu gom ngọn cỏ

Thích cởi trần và đốt lửa

Bát nước chè xanh một hơi thuốc

Cha thèm một đời cha sống nữa cho con

Khăn gói ngày đi mẹ gởi theo dăm đồng

Tiền này bày cuộc vui

Tiền này bày xe ngựa

Ôi mùa thi rợp những cánh chuồn

Vui lắm những thanh âm trải dài màu mùi phố xá

Một lần đi hai giấc mơ

Cho con một đời ngập tràn huyên náo

Cha quay lại ruộng vườn tĩnh lặng

Chỉ tiếng ve mới giục được lòng

Quen với thung sâu ngại gì cày cuốc

Chỉ lần này ngực cha trống đánh sau trống trường điểm thi

Này con đừng sợ

Ở đây không kẻ gian

Ở đây họ đang tìm người giỏi

Ở đây là mai sau

Ở đây con được quyền kiêu hãnh

Ở đây có cha đứng đợi

Và nơi cổng làng

Hình như có cả mẹ con !

 
 
ĐI THI CÙNG CON- BÚT PHÁP GIẢN DỊ TRUYỀN THỐNG VÀ MÔNG LUNG HIỆN ĐẠI
 
 
Đọc nhan đề bài thơ “ Đi thi cùng con” rõ ràng, minh bạch quá, dễ làm

bạn đọc liên tưởng một bài thơ dễ dãi, “ xoàng”, hoặc sắp nghe một

chuyện kể đơn giản thường gặp. Phải chăng tác giả Nguyễn Giúp đã “ cố

ý”, “ giỏi”, tinh tế ở chỗ lựa chọn như vậy, một đề tài hết sức đơn

giản, giản dị để “ phô diễn” bút lực của mình ? Cái hay của bài thơ là

cách viết, cách diễn đạt, cách bố trí, sắp xếp các hình tượng mới lạ

để gây ấn tượng, lan toả trong lòng bạn đọc ?

 

       Xong mùa cha đưa con lên phố

       Thênh thang với mùa thi Trường con đầu xanh

       Trường cha đầu bạc

Cái nhập đề của bài thơ cho ta cảm nhận được sự chân thành, nét nhẹ

nhàng, lung linh tâm hồn của nhà thơ, đồng thời cũng đã dấy lên một

cách suy nghĩ mới lạ, cách lập tứ mới. Hình ảnh “ trường con đầu xanh/

trường cha đầu bạc” chân thực nhưng cũng lấm láp bụi đời trường đời.

 

       Những đường viền không giới hạn

       Mọc ra cánh đồng bằng sự cắt tỉa hút mắt

       Xoè bàn tay đủ năm đủ mười mà khô queo khô quắt

       Không quen ngón chân bị nhốt

       Cha rất đau với con đường này

Nội dung khổ thơ đã bung rộng ra, cửa thơ đã mở, mông lung hiện đại.

Dường như tác giả cũng không làm chủ được ngòi bút tả thực về hình

ảnh, cảnh tượng mùa thi, mà đã chuyển sang độc thoại nội tâm lúc nào

không hay biết. Bởi chăng trước bao nhiêu ồn ào náo nhiệt của thực

tại, của đời sống làm choáng ngợp tâm hồn mẫn cảm của một “ lão nông

dân”, tâm hồn nhà thơ như “ tím tái”, muốn “ rúc” vào cái vỏ bọc của “

nội tâm”, chiêm nghiệm lại các giá trị, để chào đón hết sức khó khăn,

nghiệt ngã những giá trị mới.

 

       Cha dắt con đi đường đời

       Con dắt cha đi đường phố

       Buộc chặt rồi nhưng vẫn cứ sợ gian manh

       Bước nguệch ngoạc vẽ chân dung đôi bóng

       Một già một trẻ một nơi sinh

Những câu thơ giản dị truyền thống mà âm vang. Câu thơ “ một già một

trẻ một nơi sinh” mang âm hưỏng của Đường thi, mênh mang trầm tư về sự

sinh ra, sự già đi, sự chết và sự nối tiếp. Ở đấy có “ chất triết lý”

ý vị, sâu sắc, là một vòng tròn khép kín, bóng dáng “ thuyết luân hồi

Phật giáo”.

       Sự cần mẫn nắng mưa có làm nên quê xứ

       Mà sao cha lại thấy nhớ nhà

       Thèm cái rựa chặt đứt sợi dây

       Thèm cái bừa thu gom ngọn cỏ

       Thích cởi trần và đốt lửa

       Bát nước chè xanh một hơi thuốc

Có cảm giác riêng tư, “ kịch thơ” đã lên đỉnh điểm của những mâu

thuẫn, câu thơ gào thét về nhân bản và tự do, về đám đông và nỗi cô

đơn. các động từ “ chặt đứt, thu gom”, các hình ảnh cởi trần đốt lửa,

bát nước chè xanh một hơi thuốc” thật dứt khoát, mạnh mẽ, ấn tượng,

gợi một đời sống, một phong cách sống phóng khoáng, tự do, một lối

sống dân dã, mộc mạc nhưng mãnh liệt tình đời, tình người, tình quê.

Cái sống động của bài thơ là cái sống động của cuộc đời. Cái sống động

của cuộc đời là tự do tự tại, là sống hết cái trù phú trù mật của “

trời” cho, là “ đổ đốn điêu ngoa” cái sợ hãi, cái phù du, cái thấp

hèn.

 

       Cha thèm một đời cha sống nữa cho con

       Khăn gói ngày đi mẹ gởi theo dăm đồng

       Tiền này bày cuộc vui

       Tiền này bày xe ngựa

       Ôi mùa thi rợp những cánh chuồn

       Vui lắm những thanh âm trải dài màu mùi phố xá

       Một lần đi hai giấc mơ

Khổ thơ (và cũng như bài thơ) đan xen bút pháp giản dị truyền thống và

mông lung hiện đại. Hình ảnh chận thực, tả thực, nhưng gợi ý mỉa mai,

nhọc nhằng, lo toan. Thơ không phải kể một câu chuyện đi thi. Thơ là

cảm xúc của tâm hồn ngân rung trước hiện thực xô bồ của đời sống, là

giấc mơ của con sông rác rưởi, là tiếng thảng thốt của nội tâm trước

đời sống đã khúc xạ qua lăng kính của thi nhân.

 

       Cho con một đời ngập tràn huyên náo

       Cha quay lại ruộng vườn tĩnh lặng

       Chỉ tiếng ve mới giục được lòng

       Quen với thung sâu ngại gì cày cuốc

       Chỉ lần này ngực cha trống đánh sau trống trường điểm thi

       Này con đừng sợ

       Ở đây không kẻ gian

       Ở đây họ đang tìm người giỏi

       Ở đây là mai sau

       Ở đây con được quyền kiêu hãnh

       Ở đây có cha đứng đợi

Đọc đến đây, tôi có cảm nhận, thơ đã làm đầy đủ, quá sức đầy đủ chức

năng thiêng liêng của nó, là cứu giúp, là chiếc phao để nâng đỡ con

người vượt qua nỗi sợ hãi và cô đơn. Đọan thơ này của Nguyễn Giúp tột

mực dịu dàng, nhỏ nhẹ, tột mực nhân ái thương yêu. Và dường như nó

cũng khai thị một bí mật tình yêu cuộc sống nào đó thật giản dị, thật

bình lặng bình an.

 Thiển nghĩ, những điều tôi vừa viết ra trên đây không là gì cả, như

vừa vẽ ra vài cánh hoa của một đoá hoa, của bài thơ “ đi thi cùng con”

của Nguyễn Giúp. Bởi những điều dễ hiểu của thơ ca truyền thống và

những điều khó hiểu của thơ ca hiện đại, đôi khi nói ra bằng lời thì

không phải là “ đạo thơ” nữa, nói về hương thơm không bao giờ là “

hương thơm” của đoá hoa. Rất hy vọng bạn đọc sẽ tiếp cận bài thơ với

những ý tưởng mới lạ hơn.

 

Huỳnh Minh Tâm

GV trường THPT Huỳnh Ngọc Huệ Đại Lộc, Quảng Nam