Trang Chủ‎ > ‎Sóng Luận‎ > ‎

Đọc tập thơ NẮM NÍU của Nguyễn Đức Dũng

 
Chiều ngày 12 tháng 1 năm 2012, Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Quảng Nam có tổ chức cuộc gặp mặt với các văn nghệ sĩ tiêu biểu của Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Nam nhân dịp đầu năm mới; và trong buổi ấy đã tuyên dương Nhạc sĩ Ngọc Phước đã có ca khúc “Tiếng Chuông” đạt giải C và nhà thơ Nguyễn Đức Dũng  với tập thơ “ Nắm Níu” đạt giải khuyến khích của Liên Hiệp các Hội Văn học Nghệ Thuật Việt Nam trao tặng năm 2011.
Tâm có viết bài về tập thơ “ Nắm Níu” của Nguyễn Đức Dũng sau đây, xin gửi đến độc giả, như món quà đầu năm
 
 
Nhà thơ NGUYỄN ĐỨC DŨNG

 
 
                                      ĐỌC NẮM NÍU

(Nhân đọc tập thơ Nắm Níu của Nguyễn Đức Dũng, nxb Thanh Niên 2010)

 
Ở tập thơ đầu tay “Đốt giấy cho sông” đã rất chi là trầm phù hư ảo ngữ nghĩa, thế rồi tập "Nắm Níu'' ra mắt độc giả cuối năm 2010, thật lòng Nhà thơ Nguyễn Đức Dũng đã làm cho tôi “hụt hơi” tra từ điển, và “ nắm níu” không hề thấy. Chỉ  thấy “ nắm” là giữ chặt... và “ níu” là nắm lấy, giữ chặt...Tôi nghĩ : “ tên” này chơi kiểu gì đây ? Không gì hơn, đọc tập thơ để tìm ngữ nghĩa
               “ Anh mang cho em đôi bàn tay vẹn nguyên
                       mười ngón vụng về mở ngửa
               mang cho em cuộc đời anh thấm đẫm gió và sương
               về gội lại mái xưa bềnh bồng bờ vai giờ thưa
                               gầy tóc tuổi
               sau một thời trẻ trai mê mệt những con đường
               ôi những con đường nắm níu tháng năm
                                                           tình yêu và sức vóc
               hiếu kỳ giấc mơ hoa trái sắc màu
                   anh đã đi đã yêu và đã khóc
               mà con đường mê hoặc vẫn còn đau”
                                                ( Hành trình)
 
 
Vậy ra “ nắm níu”  phải chăng là níu giữ, là tiếc nuối, là "tiếc rẻ nên thành ngơ ngác" những kỷ niệm đẹp, những giấc mộng ban đầu với tuổi xuân dần ra đi, mang đi cánh bướm và những câu thơ học trò non dại ? Thật ra, nói thế cũng chỉ  một cách liên tưởng có phần thô thiển, giễu cợt. Đọc “Nắm Níu”, ta còn gặp những phần tâm hồn ray rứt, đau đớn, bất an của tác giả tưởng chừng còn lặng khuất ở đâu đó trong mỗi ngày ồn ào của cuộc sống. “ Nắm Níu” lưu giữ bao nhiêu ký ức, là độc ẩm, là đối ẩm trong mê cung bừa bộn, ngơ ngẩn của lòng người. Đọc tập thơ bạn đọc dễ dàng nhận ra Nguyễn Đức Dũng là nhà thơ đa đoan, đa tài thật. Bao nhiêu là chuyện đời, chuyện người, chuyện gần gũi, chuyện xa xôi, chuyện tình yêu, chuyện ngang trái, chuyện gặp gỡ, chuyện ly biệt... nó cứ “ ám" và ám ảnh vào người của anh.
               “ Xin mở lòng như Phật nghe em
                     Vì thương ai nỡ để nhau buồn
               Bởi chưng còn ở trong trời đất
               Ta,
                     Thằng gàn dở Bốn-ngăn-tim”
                               ( Bài thơ gởi vợ)
 
Quả thật, người viết bài giới thiệu đây không hiểu Ba, Bốn –ngăn tim gì, chỉ giật mình thảng thốt những câu thơ buồn, “ ám” vào con người “dở" hơi ngơ ngác. Nguyễn Đức Dũng có những câu thơ riết róng, xát muối, đớn đau, u ẩn, lạ hoắc như vậy. Tôi có cảm nhận, khát vọng của
nhà thơ không chỉ đứng cả hai chân như trời trồng, mà còn bấu víu cả hai tay và hòa trộn cả máu xương não tủy của con người nhà thơ vào vùng đất Quảng Nam đầy nghiệt ngã chống chọi với thiên nhiên và cuộc sống.  Bởi thế, ngoài ngôn ngữ “ chân quê”, giàu chất liệu hình ảnh làng xóm, quê hương, thơ Dũng còn quẫy đạp để phá vỡ những “ bức tường” nào đó con ẩn nấp trong tiềm thức, hoặc “ cái đuôi di truyền” còn sót lại.
               “ Ta mừng nhau thêm một tuổi trời
               thêm một trần gian
               nắng mưa tùy tiện
               thu hoạch từ lòng tận hiến
               thì kể chi trượt giá thế nhân này
               mỗi sớm qua đi
               quý hiếm một ngày
               hạnh phúc cháy ngầm tàn tro âm ỉ
               đã hết xanh để lừa lửa củi
               tự ngún ngoài hơ háp vào trong”
                               ( Tự ngún)
 
 
Không như tập đầu “ Đốt giấy cho sông”- đề tài mẹ, cha, quê và chất giọng lục bát hay lặp làm bạn đọc dễ nhàm và tiếc, ở tập này Nguyễn Đức Dũng đã “ biết” chăm chuốt, cẩn trọng hơn trong việc chọn bài, đề tài, cách sắp xếp chúng để giới thiệu với bạn đọc. Lục bát của Dũng
cũng nhuần nhị hơn, cao sang hơn. Đọc lục bát của anh, ta không gặp chất hóm hỉnh, thanh thoát như Nguyễn Tấn sĩ ( Ông Thanh Tịnh tóc bạc phơ/ ông cầm tay dắt tuổi thơ đến trường/ để mùa thu với mù sương/ trăm năm như thể tơ vương vấn người/ mùa thu tôi biết ông cười/ nghe con trẻ hát gọi trời thu xanh, ở bài thơ “ Nhớ mùa thu Thanh Tịnh”), cũng không gặp chất nghịch ngợm, trào lộng của Nguyễn Hàn Chung ( tóc ơi này sợi tóc ơi/ tìm nhau chi đến rối bời chiêm bao/ tay vùi trong tóc lao xao/ lạnh lan từ kẽ tay vào lòng ta/ thẫn thờ ngồi gỡ tóc ra/
sợi thanh xuân rụng sợi tà huy bay/ cỏn con còn sợi tóc này/mà mong giăng tới cao dày tóc ơi, ở bài thơ “ Sợi tóc”). Lục bát của Nguyễn Đức Dũng đau đáu chất kỳ hồ và thân phận, kỳ khu và nghiệt ngã.
               “ Chén tàn rót buổi nghinh xuân
               Nghe say từ độ phù vân kiếp mình
               Hai tay nâng cả tâm thành
               Chênh chao riêng mỗi cái hình trong ly
               Bóng ngày như giục xuân đi
               Vàng hoa cúc lẫy cũng vì ta, thu
               Một thân làm cả tạc thù
               Thơ ngâm ngất ngưởng
                                               gật gù...
                                                       rồi xuân”
                               ( Độc ẩm)
 
Ở tập “ Nắm Níu” này đã ghi nhận những thay đổi cách ngắt nhịp, cách dẫn dụ , triển khai các ý tưởng ở lục bát, và anh đã thành công, như “Tiệc”, “ Chạm”, “ Khát”, thì thơ “ tự do”, anh cũng đã có biến chuyển và ấn tượng, như “ Tự hát, Hành trình, Tượng”. Có lẽ tôi thích nhất là
bài “ Anh đeo tay như chiếc đồng hồ”
               “ bạn bè anh toàn những đứa ầu ơ
               đi trước ngồi sau lận lưng khí khái
               như nhiên gõ đũa hát tràn :
-       “ Thiên sinh ngô tất hữu...”
                   trời mưa riêng chỗ dây phơi !
 
Những câu thơ thật tự nhiên như nhiên, có khẩu khí và thân phận. khế hợp chăng, có lần cố trung niên thi sĩ Bùi Giáng đã viết : “  hai nếp cũng dzô một xôi/  hai xôi cũng roa một nếp/ trẻ khôn quoa, già lú lại/ giòa khôn lại, trẻ lú quoa/ mẹ ôi ! con của mẹ hư rồi/ con ôi ! mẹ cũng hư rồi như con/ hư rồi mà vẫ thong dong/ hỏng rồi” (Quoảng Nôm bình dân ngôn ngữ, trong tập thơ Mùa màng tháng tư, di cảo của Bùi Giáng, nxb văn nghệ 2006).
 
 
Có lẽ bạn đọc sẽ không ưng ý về dùng từ còn cũ quá chăng, thể hiện nỗi cô đơn và trái khoáy của cuộc đời cũng chẳng có gì gọi là mới, chưa có những khúc ca tráng lệ, hoành tráng, dẫn đạo, chất “ ngang tàng”, kỳ hồ thì đầy rẫy ở thơ Việt Nam những thập niên 60, 70 của thế kỷ trước, phương ngữ dày quá chăng ? ( dẫu biết rằng đây cũng là dụng ý của tác giả), tuynhiên, “Nắm Níu”, một lần nữa, khẳng định Nguyễn Đức Dũng là một trong những nhà thơ Quảng Nam đã thành công và có tiềm lực, và rất “ máu lửa” với thơ ca.
 
Cho tôi xin lặp lại, và tôi vẫn nghĩ rằng, những điều tôi nói sau đây là không thừa, rằng, những nhận định trên đây chỉ là riêng cá nhân tôi, và tôi hết sức cố gắng tìm ra một “ tri âm” , cho dù rất ít ỏi ở các tác phẩm của bè bạn. Để kết thúc bài viết, xin cho tôi bày tỏ vài lời sau như một tri ngộ
 
BÀI THƠ TÌNH YÊU THÁNG MƯỜI MỘT
 
 
bài thơ tình yêu tháng mười một
thơm như gió mướp chuẩn bị ngày vui
lưu luyến gì em ơi
con sông mùa đông tràn bờ nức nở mùa ly biệt
ta đứng dưới mây nhìn mây bay
ly sầu ly sầu mà chi cô đơn mà chi
tháng mười một cài hoa lên tóc
chảy trăng tứ xứ chuông ngân thánh
     thót chuông vọng hồi
chuông ngân thánh thót mà chi
chuông nằm im trên vạt cỏ chuông treo
   trên tay người
từ đâu tới đây để ngóng vọng
vứt tiền qua cửa vứt đời qua cửa
 mà không vứt được nỗi buồn
cây xanh đứng đó nghìn sau cây xanh
   mỉm cười
em làm bướm bay vàng bãi non
anh làm chồi xanh nắng thơm khe tóc
tháng mười một dài như chiếc lược
tháng mười hai chót vót mưa mi
lang thang lá trở mình sấp ngửa
nhìn đâu cho thoả gương mặt người
gương mặt nghiêng rối bời gió thốc
gương  mặt thẳng như bàn tay mẹ
ấm áp bờ dâu đường quê dứa cuốn kèn
                        đèn tuổi nhỏ
con chim núi là ta hay ta là con chim núi
vút một tiếng tắt cổ
bi thương và mê ly
tháng mười một vành trăng giếng nước
nước thơm hoa giác bất
nước từ thân thể mà ra.
 
HUỲNH MINH TÂM
GV trường THPT Huỳnh Ngọc Huệ, Đại Lộc, Quảng Nam