Trang Chủ‎ > ‎Sóng Luận‎ > ‎

THÁI BẢO- DƯƠNG ĐỲNH đang cựa quậy





( Cảm nhận về Tập thơ: Những kèo củi chữ A của Thái Bảo Dương Đỳnh, 

                                        NXB Hội Nhà Văn, 2014)

 

 Thơ ca cũng như đời sống luôn cần sự mới mẻ, để tồn tại, để được tin yêu và hy vọng. Tôi luôn thường trực quan niệm và hứng khởi mổ xẻ các thi phẩm trên ý hướng này. Về nội dung, tôi chú trọng đến các đề tài mang tính số phận. Nhưng có lẽ tôi chú trọng hơn ở phần hình thức, cái cách đặt vấn đề về đề tài ấy, cái nhịp điệu mới mẻ thể hiện chân xác nhất tâm hồn, điệu hồn của tác giả viết về bài thơ ấy, và ngôn ngữ anh dùng để chuyển tải có đủ mới mẻ, uyển chuyển, đắc địa ? Với tâm thế ấy, tôi đọc tập thơ “ Những kèo củi chữ A” của anh Thái Bảo- Dương Đỳnh

  Ấn tượng ban đầu tốt đẹp của tập thơ với tôi là cái tên thật hay, rất chân thực và tượng trưng với ảnh bìa. Điều này đã đánh thức niềm hy vọng của tôi với một tập thơ mới lạ. Và như không phụ lòng người, bài thơ “ Nguồn cội” của anh mở ra một chân trời:

“ Bỏ lại đằng sau miền Trung mùa giông bão

Tàu chuyển bánh rùng rùng kéo ngược tôi về vùng rêu phong huyền thoại

Phù sa đỏ quạch sông Hồng, sông La, sông Lam, sông Cầu khiến tôi ngợp thở

Gió miên man trên triền đồi Tam Đảo mùa thu khẽ rơi từng chiếc lá vàng

Phiêu diêu trăng màu cổ tích

Vi vu những sợi chuông tóc”

 

 Những câu thơ “ kiểu này” tôi thường “ bị mắc câu” bởi nhịp điệu rất miên man, trì níu cảm xúc, bởi tác giả đã dùng từ rất “ điệu”, rất hay, phù hợp với ngữ cảnh, đấy là “ rêu phong huyền thoại”, “ phù sa đỏ quạch”, “ miên man trên triền đồi”, và đặc biệt ấn tượng là “ Phiêu diêu màu trăng cổ tích/ Vi vu những sợi chuông tóc”. Những hình ảnh vừa cũ vừa mới, vừa thực vừa ảo đan xen nhau, nâng bài thơ lên cao. Và tôi lại nhớ đến nhà thơ Phùng Tấn Đông với những câu thơ đầy ắp tình yêu về quê hương :

 

“Thu Bồn ơi

tôi đã gặp những người già suốt một đời chưa kịp lên bờ

những cánh buồm rã mục đắp mùa đông bãi sú

mùa mưa bão chim bầy giạt hết về bên kia núi

những chiếc ghe bầu không sinh nở nằm úp mặt chờ sông

chảy đằng đẳng thời gian sáng sáng mưa bom chiều chiều ly tán

chảy thản nhiên xanh mặc phía lở bên bồi

trôi cả tuổi thơ tôi lá mục cành khô những hạt sầu đông đắng

trôi cả dáng em thon thả  non mềm lá cỏ bờ sông

con dế gáy giọng buồn nhớ mùa dâu xanh mướt

cũng chính là em đã phả vào tôi mùi da thịt dậy thì ngào ngạt suốt đời trăng

 

                             (Riêng với Thu Bồn)

  Chính tôi đây cũng đã ray rứt với những kỷ niệm về cố xứ “ Mưa trút nước đồng sâu chảy má xuân thì em rồi hở/ mà tay anh bần bật những tàu cau ngờm ngợp gió/ về Đại Thạnh vàng bắp cỏ vàng bò vàng con đường khúc khuỷu/ áo em nâu một sắc quê nhà”  ( Mơ giấc quê nhà- Huỳnh Minh Tâm). Trở lại, bài thơ “ Nguồn cội” dường đoạn nào cũng có những câu thơ gợi, ấn tượng:

Còn đây bóng dáng tổ tiên ngày cầm bằng gạt nước mắt chia ly

Còn đây hun hút cánh nhạn lạc bầy một đi là không biết có còn ngày gặp lại

Trăm núi ngàn đèo tay dao tay bút

Xuôi về Nam!...”

 

Bài thơ này có 4 khổ, dài, nhưng đọc không chán, gợi lên một cuộc ra đi để tìm một cuộc sống mới rất có ý nghĩa, một nỗi nhớ về cố quận thật khấp khởi, mê say. Nhưng, như tôi đã nói ở trên, kiểu thơ này làm bạn đọc dễ yêu là bởi cảm thức hào sảng, không khí lãng mạn phảng phất trong thơ, với những từ ngữ tạo dựng cảm xúc, như ‘ ly hương thương nhớ”, như “hùng khí Phong Châu”, như “ mờ sương Tam Đảo” gợi nhớ chất sử thi thời “ thơ chống Mỹ”.

 

Và một đoạn thơ rất hay của bài “ Tự khúc”, tôi có cảm giác anh đã “tránh” được điều kia, nhịp thơ dứt khoát, uyển chuyển, mạnh mẽ, những câu thơ có sức mạnh của cái đẹp mới :

“ Một ngày mới bắt đầu bằng tiếng chim ven đồi

Sương còn lan gió vẫn còn ẩm ướt

Tôi đưa ngày vào việc

Cần mẫn chắt chiu

Tay kiếm, tay búa

Tôi gõ những thanh âm câu thúc

Xuống mặt đe cuộc sống

Có những người khách đến rồi đi

Có những người bạn quen lâu thành lạ”

 

Đọc đoạn thơ này, bạn đọc có cảm giác không một chút lãng mạn, cảm xúc nào cả. Một kiểu tự sự chân thật, thẳng đuột, nhưng đầy âm hưởng tình yêu cuộc sống, thể hiện một tâm hồn nhạy cảm, tinh tế đối với hiện trạng cuộc sống hiện nay. Hình ảnh “ đưa ngày vào việc”, “ tay kiếm, tay búa/ tôi gõ những âm thanh câu thúc/ xuống mặt đe cuộc sống” thật riết róng, hy hữu. Nói thật là tôi rất mê “ kiểu” thơ này. Nó không “ xảo trá ngôn từ”, không mê hoặc cảm xúc, dường như nó rất hiện đại, nên rất kén bạn đọc. Nhà thơ Nguyễn Giúp một thời cũng làm tôi say mê với những câu thơ lấm láp bụi đời, dân dã như vậy: “Một lát cuốc chôn nhau thai vào đất/ Ký thác ngày mẹ tôi đẻ ra tôi/ Mặt trời màu đỏ tôi chưa nhìn thấy nhưng chắc chắn nó rất lớn và bao trùm/ Ngập ngụa nắng tôi như cây cầu dang đôi chân hạn hán/ Những bước đi khác gì nhau mà số phận/ Tôi bội bạc mép vườn nhà cú kêu/ Mặc cát sỏi níu cây sào cắm phặp/ Tôi vẫy tay thiên di” ( Tôi & sông- Nguyễn Giúp). Hay nhà thơ Phùng Tấn Đông có bài thơ “Diễn từ của loài hổ nanh kiếm Smilodon” :

 

“Đừng vội cười tôi cũng như con người tôi không chọn cha mẹ chọn thời để sinh ra để chết

tôi có hai chân sau ngắn hơn hai chân trước

tất nhiên tôi có hai răng nanh dài như hai thanh kiếm thép

( các nhà cổ sinh vật học cho rằng tuy vậy sức nhai của răng tôi yếu hơn loài hổ thường hoặc sư tử)

tôi sinh ra hoặc để chiến đấu hoặc chết

bởi hai chân sau ngắn tôi chạy chậm bởi răng của tôi tuy dài nhưng nhai yếu

tôi là Smilodon-hổ nanh kiếm

đánh thì quen đánh đòn cận chiến dùng hai chân trước dài kẹp chặt đối thủ những bò mộng voi ma mút lớn xác

tấn công chớp nhoáng tôi hoặc chiến thắng hoặc chết”

 

Rồi tôi gặp những câu thơ có cách trình bày lạ, mặc dầu đề tài rất quen thuộc:

Ngày hối hả xanh trên triền đồi mê ngủ

Thức những lời chim

Cánh đồng duyên lên đợi ngày thiếu nữ

Rì rào kể chuyện bùn nâu

Tinh khôi nắng điệu đàng bờ sông hoa cải

Sực mùi phù sa sinh nở

Mùa lên chồi biếc cựa mình”

                              ( Vào xuân).

 

Bài đinh trong tập là “ Những kèo củi chữ A” dường như đã thể hiện rất rõ ràng, đầy đặn mặt mạnh của Thái Bảo- Dương Đỳnh là thơ tự do. Ở bài này, nhịp điệu thơ thay đổi liên tục, biểu hiện theo trạng thái tâm tư của tác giả hơn là cái chủ ý đã có sẵn, thơ trôi chảy tự nhiên, không điệu đàng, không gồng mình.

 

 Những người đàn bà bán củi làng Mỹ Thạnh

Ngang qua nhà tôi

 Gánh theo một thời dĩ vãng

Những gánh củi

Như những chữ A

Chữ đầu tiên con khóc chào đời

……

Những ước mơ như những chiếc cầu

Vắt qua bờ đất lở

Chông chênh may rủi một đời

Những gánh củi

Như  những chữ A

Chữ reo lên hạnh phúc

Ngày đãi vàng cứu đói

Mùa xuân đã đến thật gần”

 

 Nhiều đoạn bài thơ dập dồn, nói lên nỗi đau đáu cuộc sống còn nhiều nỗi gian truân khó nhọc, rồi có những đoạn thật bình lặng nói lên hạnh phúc của nhân sinh. Giản dị và quá hay, đó là những gì tôi muốn thốt lên.

 

Một số bài nữa, đọc được, thể thơ gần giống văn xuôi, một xu hướng dường như cần phải của thơ ca hiện nay: “Về đây mình ạ”, “ Sông Trầu’, “ Nhớ quá đi”…Nhưng một số bài, “ quá giản dị” trở thành “ dễ dãi”, không có ý tứ mới, chỉ lặp lại những cảm xúc về quê hương, kỷ niệm, tình bạn, tình yêu quá cũ, mà thi nhân đã sắp lớp đi qua, nên đọc thấy nhàm

 

Riêng ở tập này, thơ lục bát của anh cũng nhiều, và nói thật khi đọc “ À ơi, một giọng ru buồn/ Cánh cò bay giữa chập chùng hư không” là tôi không đọc được nữa. Bởi không biết có tự ca hay không, nhưng ở Đât Quảng nhiều tay lục bát, nhiều bài lục bát hay quá làm cho anh em muốn viết lục bát cũng thật “ khổ”, cũng bởi viết hay hơn thì khó, mà viết làng nhàng thì không ai đọc

 

Như tôi biết, so với một số anh em trong Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Nam, thì Thái Bảo- Dương Đỳnh là “ cây bút trẻ”. Anh viết sung sức khoảng năm năm trở lại đây, nhưng chịu khó nghiên cứu, học hỏi và đổi mới nên đã có những bước tiến đáng trân trọng. Dường như anh đang cựa quậy để thoát khỏi những “ chiếc vỏ” cũ kỹ, chật hẹp như một số quan niệm truyền thống. Và khi đọc tập thơ này, tôi  thực sự ngỡ ngàng, quá nhiều hy vọng về anh, mặc dù chỉ năm ba bài đặc biệt làm tôi thích thú. Nhưng thơ ca để hay đều đều, để ghim vào lòng bạn đọc, thật khó khăn làm sao. Tất cả vẫn còn phía đỉnh núi, nơi anh vẫn thường nhìn ngắm hàng ngày và tưởng tượng những giấc mơ đẹp “ khắc” vào thơ ca.

 

HUỲNH MINH TÂM

Lên sóng lúc 08:51 ngày 27.12.2014