Trang Chủ‎ > ‎Sóng Luận‎ > ‎

Nghĩ về bài thơ DÂNG CHA của Trương Nam Hương

                                                                                                                               NGUYÊN HẢI
 
 
 

NGHĨ VỀ BÀI THƠ

DÂNG CHA CỦA TRƯƠNG NAM HƯƠNG

 

 

DÂNG CHA

 

Tết này nhà lại vắng cha
Thuốc không thơm nữa ấm trà hết ngon
Cha đi về phía vuông tròn
Trần gian lấm láp mãi còn nắng mưa

Đời người mới đấy thành xưa
Nhìn lên nhân ảnh ảo mờ khói hương
Con không tin có thiên đường
Nhưng tin có thật nỗi buồn, cha ơi !

Con tìm đâu giữa chơi vơi
Cha đi về phía xanh lời cỏ hoa
Cách người thước đất mà xa
Rót mời cha một chén trà hư không

Rưng rưng tàn thuốc quặn vòng
Thương cha khói cũng nặng lòng không bay

 

TRƯƠNG NAM HƯƠNG

 

 

 

 

Trời đất vào Giêng, nhớ tới câu mở đầu trong bài thơ Dâng Cha của Trương Nam Hương cứ đau đáu trong lòng: “ Tết này  nhà lại vắng Cha”, phải chăng cùng hoàn cảnh với tác giả, hay yếu đuối quá, ủy mỵ quá, trẻ con quá…?

 

Không !                       

 

Dường như bất cứ ai không còn cha, khi đọc câu nầy cũng không khỏi  một chút bùi ngùi, một chút trống vắng trong không khí hạnh phúc, đầm ấm đoàn tụ gia đình trong ngày tết.

 

Cái truyền thống văn hóa ba ngày tết xửa xưa đến giờ đã khắc đậm trong từng tế bào, máu thịt, hồn người, hồn tổ quốc, hồn non sông đất Việt khi đất trời vào xuân trẩy hội chồi biếc, lộc non.

Đó là ba ngày  đầu  năm mới, ai cũng đẹp, ai cũng tươi tắn, hoa khoe, trái  mượt, mứt trà, rượu thịt, bánh chưng, dưa hành… tiệc hội, người người gặp gỡ thăm nhau. Gác qua mọi trăn trở suy tư đời thường để chúc nhau những lời  hay ý lạ.. Nhà nhà đều tươm tất trong các bữa cơm cúng đón, tiễn ông bà, dường như người đã khuất cùng hiện diện với người đang sống trong sự ấm cúng sum vầy.

 

Vậy mà lại vắng Cha !!!

 

Vắng cha khi giữa đời đang hạnh phúc, gia đình đang ấm áp yêu thương đã dẫn dắt cảm xúc người viết đi vào  những khoảng trầm lắng suy tư. Có phải tứ thơ được hình thành trong giờ trừ tịch của đêm giao thừa, giờ phút thiêng liêng nhất, khi vạn vật đều im lìm trong thời khắc lên ngôi của con vật cầm tinh nhiệm kỳ ba trăm sáu  mươi ngày mới.

Vắng cha “Thuốc không thơm nữa…” không còn Cha hút thuốc để có làn khói thơm, hay người hút không còn thưởng thức được hương thơm từ hơi thở của chính mình. Và rồi lại “…ấm trà hết ngon”.

 

Vì sao vậy!?

 

Dường như các giác quan ngừng hoạt động để lắng lòng theo đất trời, cùng tâm thức hoài niệm đức Thái Sơn của mình, để tiếp theo là những trăn trở với cuộc đời nắng sớm mưa chiều, giữa trần gian lấm láp thực ảo vô minh mà cha thì đã  “… đi về phía vuông tròn”.

 

Thầm trách móc, hay lặng lẽ hứa với vong linh người đã khuất, rằng con nguyện tiếp bước của người, hướng tâm về chân - thiện - mỹ như cuộc đời của cha đã đi đến  nay còn dang dở.

 

Trong cái bộn bề rắm rối những trầm tư, tác giả buông hơi thở dài, giải phóng buồng khí quản đang lèn ứ  những hạt xúc cảm về hình ảnh của người cha, như một tiếng chép miệng nuối tiếc của thế nhân với những gì đã mất: “đời người mới đó thành xưa”, Ung dung thư thái, thật nhẹ nhàng, từ trong cõi lòng nặng trĩu áp lực quánh đặc khói hương nhân ảnh, đã bừng lên những mô tư duy dữ dội, đưa tác giả trở về với thực tại và siêu nhiên, với  vô minh và  hiện hữu, với huyễn hoặc và  đời thường… !

 

Trong lòng người con lúc nầy (dù có là con chiên ngoan đạo) cũng không có chuyện “Phúc cho những ai không thấy mà tin” nên: “Con không tin có thiên đường/ Nhưng tin có thật nỗi buồn cha ơi”. Cái nỗi buồn mà những người không còn cha đang chơi vơi trong ải trầm luân dâu bể với những “đôi tay nhân gian chưa hề độ lượng” đang bơi, sãi, bò, trườn trong muôn ngàn lớp  lớp sóng khơi nhân-nghĩa-lợi-danh giăng trùng trùng bủa vây sự sống, lúc lặng lẽ êm đềm, lúc gầm gào bão tố mà một đời những người cha đã từng trải nghiệm với thời gian để cuối cùng về với  phía vuông tròn, với  phía lời cỏ hoa xanh.

 

Giờ chỉ còn lại khoảng cách giữa con và cha, con đang hiện hữu, cha trong vô hình được kết nối qua cầu mờ ảo những làn khói nhang quẩn quyện với hương trà phảng phất, hơi thuốc quặn vòng luyến lưu tình phụ tử biệt ly:

Rưng rưng tàn thuốc quặn vòng
Thương cha khói cũng nặng lòng không bay”

*

*     *

 

Theo con đường truyền thống, không hoa ngôn, mỹ ngữ sáo mòn. Chỉ với tấm lòng thành kính hiếu thảo Dâng Cha với tình cảm thật thà, gần gũi nôm na như củ khoai, hạt thóc.

 

Trong lời thơ như có nước mắt: “Tết nầy nhà  lại vắng cha”.

 

Tinh tế hơn nữa,  chữ lại trong câu mở đầu, tác giả cho người đọc biết rằng không phải người cha chỉ đi vắng trong tết nầy, mà nhiều xuân trước đó người cũng đã lỗi hẹn mùa xuân và  không có cha cùng sum họp với gia đình. Nhưng những lần ấy người con chỉ có tâm trạng trông mong, lúc ấy thì thuốc chỉ ít thơm, trà bớt ngon thôi, chứ không phải bằng nỗi lòng tiếc thương quắn lòng, cháy ruột đến mức  thuốc không thơm, trà hết ngon. Bởi lần vắng cha nầy là người  đã ra đi mãi mãi, người đi về miền hoàn thiện nhất trong bầu  đại ngã vô biên, nơi mà tác giả gọi là phía  vuông tròn.

 

Cách dùng chữ gần gũi với ngôn từ đồng nội, nhân sinh, vừa nôm na lại vừa đậm đặc tính nghệ thuật. Trần gian lấm láp- xanh lời cỏ hoa- vuông tròn…, Riêng khái niệm vuông tròn đã như một thành ngữ trong dân gian chỉ sự trọn vẹn, tốt đẹp, hoàn hảo. Ở góc nhìn bản sắc, vuông tròn ngát thơm hương vị bánh chưng- bánh dầy trong tâm tưởng cội nguồn văn hóa dân tộc, nên mọi người từ lão nông, anh công nhân, người phục vụ… đến các bậc thức giả  đều cảm nhận được lòng  khắc khoải tiếc  thương theo những từng nấc cảm xúc riêng lắng đọng lại trong lòng người.

 

Không có những mới lạ, cao siêu của sự sáng tạo ngữ nghĩa  miễn cưỡng của hơi (air) thơ làm dáng, làm duyên kiểu thời thượng nhằm tô vẽ sắc màu rời rạc, riêng tư, trừu tượng một cách dễ dãi, lập lòe, lấp loáng trong xu thế đột phá, tìm tòi để người đọc nhắm mắt nghiền ngẫm trong mớ tù mù chữ nghĩa. Mà ý tứ, âm lượng, thanh từ, hình từ đều mộc mạc, chất phác, thật thà tận sâu thẳm tâm can của người con  được tác giả khéo léo bện lại và đan đát quánh cứng thành bài thơ Dâng Cha chắc nịch chí nam nhi mà ướt mềm cảm xúc trĩu lòng, phong phú những quan niệm nhân sinh, làm cho rất nhiều người thích đọc.

 

Chủ quan của người viết bài nầy, thơ nói  về mẹ khá nhiều, viết về cha rất ít, Nên bài Dâng Cha của Trương Nam Hương là tiếng khóc thương cha đầy bản lĩnh  thay cho tâm tư của nhiều người khác  và vì vậy tuổi thọ tác phẩm  chắc chắn sẽ đồng hành mãi mãi với thời gian.

 

 

                                                                          Nguyên Hải