Trang Chủ‎ > ‎Sóng Luận‎ > ‎

SÔNG CHỈ MỘT DÒNG - Nguyễn Ngọc Hạnh trả lời phỏng vấn ÁO TRẮNG

                                                                                              ĐOÀN THẠCH BIỀN thực hiện
 
 
 
Nhà thơ NGUYỄN NGỌC HẠNH 
 

*Bài thơ đầu tiên anh sáng tác khi nào ? Bây giờ đọc lại bài  thơ đó, anh có còn rung động?

Nguyễn Ngọc Hạnh:

Tôi làm thơ từ những năm còn học phổ thông, bài thơ đầu tiên là một bài thơ tình học trò. Thời áo trắng chúng tôi ngày ấy hình như “già” trước tuổi hơn bây giờ; mới lên đệ nhất cấp đã biết yêu rồi. Yêu như mây như khói, giống hệt chàng hiệp sĩ trong truyện cổ tích: “Khi ta đến mọi người đều phải ngủ / Để chỉ mình cô bé đứng chờ ta…Đợi trăng lên trên sân vắng lối vào nhà / Cho bé trách và ta thêm phút nhớ / Mắt cứ buồn cho hồn ta ngất ngây…” Thực ra thì cô bé trong bài thơ này, tôi mới chỉ thập thò ngắm nhìn trong những chiều tan học, thế mà đã vội lớn lối làm ra vẻ như mình là thi sĩ đầy uy quyền:

                        Khi ta đến phố bây chừ sắp lạ

                        Gió chép chuyện tình ta trên mây

                        Và dưới chân lá vàng thôi rớt

                        Cho bài thơ tình ta tặng bé thêm xanh

                                                                        ( Khi ta đến )

Bài thơ đầu tiên này được in trên Tuổi Ngọc, một tuần báo nổi tiếng của học trò thời đó, tôi sung sướng đến phát khóc, vì cứ nghĩ rằng cô bé ấy sẽ đọc bài thơ của một “tài năng lớn” và sẽ yêu tôi say đắm. Nào ngờ…

 

*Anh sinh ở làng quê Đại Lộc, dòng sông Vu Gia có để dấu ấn gì trong thơ anh ?

Nguyễn Ngọc Hạnh:

Ai cũng đều gắn bó với chốn quê hương, nơi có cánh đồng thơm mùi rơm rạ, có cánh cò bay lả, có cây đa, bến nước, con đò… Cũng như nhiều người làm thơ khác, tôi cũng sinh ra từ cái làng nhỏ bên dòng sông thượng nguồn Vu Gia, Đại Lộc, Quảng Nam. Cái dòng sông quê yên ả ấy đã âm thầm chảy cùng tôi qua bao thăng trầm giữa cuộc đời này… Và, tự lúc nào không hay biết, dòng sông ấy, ngôi làng ấy đã trở thành bản quán trong thơ tôi. Rồi, tình yêu cũng từ đó, hạnh phúc cũng từ đó, nỗi đau cũng từ đó…ra đi cùng tôi trong bầu trời rộng lớn!

Tôi đã tắm đẫm tuổi thơ của mình bằng những ký ức bên con   sông quê và luôn mang theo cái dáng sông hiền hòa không thể lạc vào đâu được, dù cả đời tôi lạc bước giữa chốn thị thành nhộn nhịp, xô bồ :

 Cái làng ấy ra đi cùng tôi

 Mà tôi nào hay biết

 Chỉ mỗi điều giữa câu thơ tôi viết

 Con sông quê bóng núi cứ chập chờn

 Xưa tôi sống trong làng

  Giờ làng sống trong tôi

                                    ( Làng)

Con sông quê ấy có khi là mẹ, là người tôi yêu, là chính tôi với những vui buồn, bầu bạn sẻ chia cả lúc ngọt bùi, cay đắng.

“ Tôi đến với dòng sông / Như đến với ngọn nguồn / Sông khác gì lòng mẹ / Chảy suốt dọc đời tôi / Tôi đến với dòng sông / Như thể đến cùng em / Bài thơ tình dịu ngọt / Tôi uống cạn môi mềm / Tôi đến với dòng sông / Là đến với lòng tôi / Đời bao nhiêu dáng chảy / Sông chỉ một dòng thôi “.Sông cũng như đời tôi vậy, dù chông chênh, dập vùi, oan khuất, nhưng trước sau tôi cũng chỉ một dòng.

 

*Trong tập thơ mới in của anh cũng có nhiều bài thơ viết về mẹ nhưng không có bài thơ nào viết về cha. Tại sao vậy?

Nguyễn Ngọc Hạnh:

    Không gọi đò, con gọi mẹ ơi

    Sông thì hẹp mà vô bờ đến vậy

    Con đi qua hết một thời trai trẻ

             Từ chiếc đò lòng mẹ, qua sông

Tôi cũng không rõ vì sao mình làm nhiều thơ về mẹ như thế! Có phải vì một phần đời mẹ quá nhọc nhằn vất vả với đàn con? Còn nhớ, trong một bài thơ tôi viết đã lâu rồi, thấp thoáng đâu đó hình ảnh của cha tôi thật xúc động “ Giặc đã cắt đi dòng sữa tươi từ vú mẹ / Cha nuôi tôi bằng sữa bắp trong vườn / Như nước trong nguồn chảy qua đời tôi đằm thắm...” Thật lòng mà nói, dường như những gì tôi viết về mẹ cũng chính là tình yêu của tôi dành trọn về cha của mình đấy thôi. Những vui buồn, được mất ở đời này, có lẽ thường tình người ta dễ dàng sẻ chia, thổ lộ với mẹ mình hơn, nhất là những khi gặp điều oan khiên, đau đớn.

 

*Anh đang sống và làm việc ở Đà Nẵng. Trong tập Thơ Tình mới in không có bài thơ nào viết về Đà Nẵng, chỉ có những bài thơ viết về làng quê. Phải chăng đời sống ở thành phố không tạo được cảm hứng cho anh ?

Nguyễn Ngọc Hạnh:

Thơ tôi vốn không ồn ào chữ nghĩa, chưa hề ngồi nặn óc ra để làm thơ dự thi viết về thành phố nơi mình đang sống. Vẫn có đâu đó trong tập thơ tình này hình ảnh một phố xá Đà Nẵng đẹp như tranh đấy chứ : “Chiều buồn phố rất nên thơ / Qua sông mà cứ mong chờ hoàng hôn / Chiều lên nửa phố, chiều trông / Phố như tranh vẽ xao lòng đò ngang / Nét non tươi đẫm mơ màng / Ẩn trong dấu vết thời gian chưa mờ…”( Lục bát qua sông ). Đấy là những cảm xúc bất chợt ập đến trong một chiều khi tôi lang thang dọc bờ sông Hàn nên thơ của Đà Nẵng. Hay trong một bài thơ khác viết về Bà Nà, điểm du lịch nổi tiếng của thành phố này, có đoạn :

      …Đà Nẵng nơi này gió se lòng

Mây dưới chân đồi như dòng sông

Ai đứng bên kia bờ Vọng Nguyệt

Trăng ngàn năm cũ nay còn không

Có một đêm ăn ở với rừng

          Tâm hồn trở nên trinh bạch .

 

5. Anh có kỷ niệm gì với Kazik, cố kiến trúc sư Ba Lan đã trùng tu tháp Chăm, để viết bài thơ cảm động “Dưới trăng với Kazik”?

Nguyễn Ngọc Hạnh:

Đó là một đêm trăng sáng vào khoảng năm 1985, tôi cùng anh Nguyễn Công Hường, Trưởng ban khu di tích Mỹ Sơn ở lại tại đền tháp này cùng Kazik. Đêm ấy, tôi như bị ông thôi miên, hút hồn; cứ ngồi nhìn ông như nhìn đỉnh tháp thiêng liêng. Trăng trên đầu dường như cùng đàm đạo với chúng tôi về “ những đổ vở trinh bạch, những vụn nát đền đài…”Với cái nhìn của một chuyên gia từng tham gia bảo tồn các đô thị cổ nổi tiếng trên thế giới, Kazik lập tức bị mê hoặc đắm đuối bởi nơi này. “Ông chạm vào đá hồi sinh / Những mất đi sanh nở / Dưới lớp rêu mờ tỏ / Lấp lánh hơi ấm bàn tay Chămpa trong đó…”. Vì thế : “ Làm sao có thể kiệm lời / Trước thần Shiva và tượng mất đầu / Giữa hằng hà thiện ác “.

Cứ thế, Kazik lặng lẽ phục sinh các đền tháp cổ, giữa bom mìn và cả chất độc hoá học chiến tranh sót lại trong cỏ cây, sông suối và cũng lặng lẽ tuân thủ trường phái "trùng tu khảo cổ học" (giữ gìn nguyên vẹn di tích gốc và các thành phần gốc, không làm sai lệch và làm giả di tích; chủ yếu sử dụng biện pháp gia cố kỹ thuật để duy trì hiện trạng, chỉ phục chế từng phần, không phục nguyên, không làm lẫn cái gốc với cái mới đưa vào để gia cường) mà không ít các chuyên gia thời bấy giờ phản đối.

6.    Album Giấc mơ có 16 ca khúc phổ thơ anh của nhiều nhạc sĩ. Anh thích nhất ca khúc nào, tại sao ?

Nguyễn Ngọc Hạnh:

Qua đò nhớ mẹ là một trong những ca khúc mà tôi thích nhất; bài hát này không chỉ làm cho tôi nhớ mẹ mà còn là lời “kinh nhật tụng” hằng ngày để tôi hiểu hơn về những gì mình sống chưa trọn vẹn với mẹ, bất hiếu với mẹ lúc sinh thời.

-Xin cám ơn nhà thơ!

 

                       Đoàn Thạch Biền thực hiện