Trang Chủ‎ > ‎Sóng Luận‎ > ‎

TÀN PHAI - Một bước đột phá Thơ của NGUYỄN NGỌC HẠNH

 
 
TÀN PHAI

           Nguyễn Ngọc Hạnh

Khi ánh trăng sắp tan ra trong đêm nguyệt thực
Bầy chim ngủ yên trên cành cũng hối tiếc bay đi
Bay về phía bầu trời vô định ,bay về đâu trong đêm mịt mù !
Mùi hoa sữa sau vườn cũng bay đi, bay mất ánh trăng
Một chút tàn phai còn lại với mình tôi, giá lạnh.

Giấc ngủ vẫn từng đêm chập chờn không còn mơ thấy gì
Không còn biết ai đã đạp vào cơn mơ hạnh phúc
đêm cứ thế tan ra, ngày cứ thế trôi qua, tẻ nhạt
Ánh trăng ngày xưa từ đó cũng tan dần.

Khi ngồi nhớ, lại quên ngày mong nhớ
Khi nỗi buồn lấn hết những ngày vui
Không còn biết tiếng chim lạc bầy kêu khản giọng
Bay về đâu khi trăng vỡ tan rồi.

Khi em cầm ngọn gió cuối thu
Chiếc lá vàng rơi vào bài thơ tình phai nhạt
Em đừng chạm hồn tôi, một nỗi niềm ẩn khuất
đâu phải là nơi dừng chân mà ở cuối con đường.

Xin cũng đừng bội ước với dòng sông
Nơi ấy vẫn là nơi em đến
Vẫn là suối nguồn chảy ra biển lớn
Là bến sông xưa em neo đậu mưa chiều.

Xin đừng vấp tiếng chim kêu
Vỡ tan giai điệu mùa thu mượt mà trong trẻo
Đừng để khi trở về nơi vườn hương cũ
Tiếng chim lạ rồi, mất giọng thơ xưa.

  Tôi chỉ là người em, đôi lúc “ bốc đồng ” thì bảo “bạn tâm giao ”
của nhà thơ Nguyễn Ngọc Hạnh, cứ ngỡ anh vẫn còn lịm ngủ trong “ tháp
ngà ” của mạch thơ cũ: dùng một vài hình ảnh tượng trưng cho quê hương
xa vời vợi đôi khi nhàn nhạt trong tâm thức, dùng một vài kinh nghiệm
sống và viết gò bó ngôn ngữ trong những giai điệu khô khốc khó cảm
thụ. Nhưng tất cả những điều tôi đã nghĩ về anh như vậy là hoàn toàn
sai lầm. Anh vẫn là con người đa cảm đa tình với thơ, nặng nợ với chữ
nghĩa và cái đẹp, quyến luyến những giai tầng còn ẩn sâu trong xúc
cảm. Cuối đông 2005 anh viết hai bài thơ ấn tượng và hay, gợi một sức
viết, sức bật mới. Bài thứ hai hẹn dịp khác. Ở đây, tôi muốn giới
thiệu bài thơ: Tàn phai của anh mà tôi tâm đắc:
 
Khi ánh trăng sắp tan ra trong đêm nguyệt thực
Bầy chim trên cành cũng hối tiếc bay đi
Bay về phía bầu trời vô định, bay về đâu trong đêm mịt mù
Mùi hoa sữa sau vườn cũng bay đi, bay mất ánh trăng
Một chút tàn phai còn lại với mình tôi, giá lạnh.
 
Cảm xúc nhà thơ ngỡ bị gò bó lâu nay bỗng ùa ra, tràn trề chất nhựa.
Khổ đầu có một giai điệu đẹp, cách thể hiện mới mẻ. Hình ảnh ánh
trăng, bóng chim và mùi hoa sữa cũng chỉ là quen thuộc, nhưng ấn tượng
thơ anh để lại trong lòng độc giả là nét tàn phai bịn rịn, đơn độc của
nó ; tàn rồi, bay rồi, bay đi, bay mất biền biệt trong cuộc đời và tâm
thức. Thơ lay động hồn người ở chỗ cái tôi trữ tình đã cất lên tiếng
nói nội tâm, cái giá lạnh của thời gian vô thường sừng sững bóng núi
trước mặt. Từ năm dòng “ nổ ” âm vang ấy, các khổ tiếp theo cất cánh
bay lên với số phận chìm nổi. Đó là dòng ý thức đúng đắn, đó là chân
lí của thơ vì thơ là nói về số phận, là nói lên hạnh phúc và bất hạnh
trên nẻo chông chênh gập ghềnh của đời sống:

               Giấc ngủ vẫn từng đêm chập chờn không còn mơ thấy gì
               Không còn biết ai đã đạp vào cơn mơ hạnh phúc
               Đêm cứ thế tan ra, ngày cứ thế trôi qua, tẻ nhạt
               Ánh trăng ngày xưa từ đó cũng tan dần...

Viết về mình hay viết về một bóng hình xa xôi nào đó cũng là viết về
nỗi đau bát ngát bản ngã bản thể của kí ức. Cơn mơ hạnh phúc ai đạp
vào thật là tàn nhẫn, một hình ảnh bi kịch. Nhưng quằn quại hơn có lẽ
là khát vọng bị đánh cắp, là ánh trăng, là nỗi buồn, là chiếc lá theo
thời gian nỗi tàn phai càng đậm nét, một tâm thế cô đơn toàn triệt
trong ý thức, bộc lộ một nhu cầu cần cứu vớt, thông cảm:
               
Khi em cầm ngọn gió cuối thu
Chiếc lá vàng rơi vào bài thơ tình phai nhạt
Em đừng chạm hồn tôi, một nỗi niềm ẩn khuất
Đâu phải là nơi dừng chân mà chỗ cuối của con đường.


Tác giả và nhân vật cùng gặp nhau ở chỗ ẩn khuất, ở chỗ mê cung đôi ba
lần vấp phải vì sự run rẩy ruồng bỏ của tình yêu. Mà tình yêu là điểm
sáng là hi vọng của cuộc sống .Thế mà bây giờ số phận bị trượt ngã, ý
thức bị trượt ngã, nỗi tàn phai trươt ngã, chỉ có thơ là đứng dậy, vực
dậy một tâm hồn yếu ớt mỏng manh. Tình cảnh này, thi sĩ Bùi Giáng có
viết đôi câu cũng rất hay: “ những dòng lệ tuôn mấy lần khắc
khoải/những nụ cười tròn mấy bận hân hoan/ những ngoảnh mặt im lìm
trong ái ngại/ những bắt tay xao động với muôn vàn ”. Ôi nỗi đời chua
cay và mật ngọt, nhưng dẫu sao đời sống vẫn vẫy gọi ta dấn bước. Yêu,
không yêu, yêu, không yêu là sự phân tâm của ý thức về trách nhiệm bản
thân. Không phải vớt vát lại một nỗi mất mát lớn, một thất vọng tràn
trề âm i, nhưng nhà thơ Nguyễn Ngọc Hạnh biết dừng ở chỗ cuối của con
đường để tự phản tỉnh, đó là tấm lòng của tác giả, để chuyển sang một
con đường sống khác, một niềm hi vọng mới cho tha nhân. Bởi vậy mà hai
khổ cuối bài thơ đã trở lại vỗ về tha thiết đòi gọi một tâm hồn nhẫn
nại, chịu đựng và biết yêu quí cuộc sống: “xin đừng vấp tiếng chim
kêu/vỡ tan giai điệu mùa thu mượt mà trong trẻo/ đừng để khi trở về
nơi vườn hương cũ/ tiếng chim lạ rồi, mất giọng thơ xưa.”. Một lời
nhắn nhủ thỏ thẻ rất từ ái, rất thiêng liêng. Ánh sáng cuối đường hầm.
Một tấm phao sau những ngày lênh đênh thuyền vỡ. Tàn phai, tẻ nhạt,
bóng cây hiu quạnh... đó là thực tại, nhưng dẫu là gì gì đi nữa mỗi
ngày là một niềm vui khi mở mắt ra nhìn thấy mặt trời và chốc chốc
thổn thức với muôn ngàn kí ức hồi thu.

    Nói chung, bài thơ có sức liên tưởng rộng, ngôn ngữ anh dùng tinh
tế, quyến rũ, chải chuốt.  Nguyễn Ngọc Hạnh biết gắn bó hữu cơ các
hình ảnh để nâng các sự kiện lên tính bi kịch, thắt gút, rồi mở ra
thông thoáng và đằm lại thứ cảm xúc mênh mang mê hoặc. Theo thiển ý
của tôi ,bài thơ đã thành công Nhưng hạnh phúc hơn có lẽ tác giả đã
cảm thông, chia sẻ nỗi đau với số phận run rủi với một tâm hồn của nhà
thơ thực thụ, như thế là quá đủ. Nói như Bùi Giáng: “ còn đọng giữa
một tấm lòng thương nhớ/ kỉ niệm ngần giá cúc với nồng sen ”.Với lý
giải, có thể khẳng định Tàn phai đã là một bước đột phá của nhà thơ
Nguyễn Ngọc Hạnh.?
 
HUỲNH MINH TÂM